Мардуми мо зани бародар, хеши наздик ва дӯсту қадрдонашонро ба хотири эҳтиром янга мегӯянд. Ин калима шояд аз вожаи туркии янги-нав (яъне одами нав дар оила) ба забони тоҷикӣ иқтибос шуда бошад… дар бисёр минтақаҳои Тоҷикистон меҳмонҳои ҳамроҳи арӯс ба хонадони домод ташрифовардаро низ янга мегӯянд. Ин ҷо мақсад маънидод намудани вожаи мазкур нест, лекин наметавонам он ғоратгариеро, ки аз тарафи «янгаҳо» дар маъракае содир шуд, рӯйи коғаз наорам…
Дар миёнаҳои моҳи январ ба зодгоҳам - дидорбинии модару пайвандонам рафтам. Зимистон дар деҳоти Тоҷикистон мавсими тӯю сур ба шумор меравад, зеро барои ҷавонони мардикор ёфтани кор дар зимистони қаҳратуни Русия хеле душвор аст. Онҳо зимистон ба ватан баргашта, маблағи ба даст овардаашонро сарфи тӯй ё дигар корҳо намуда, чун гармиҳо фаро расид, боз рахти сафар мебанданд ба мусофират. Сафари ман низ ба тӯйи домодии яке аз хешонамон рост омаду ба табрики ҷавонони навхонадор рафтам. Ростӣ гап, маросимҳои арӯсии деҳаро ёд ҳам карда будам, сари дастархони пурнозу неъмат ҳамроҳи кампиракони кунҷков ва занони аз ҳама гап бохабари қишлоқ омадани арӯсро интизор будем.
Баъди чанде садои арӯсбиёрон дар фазои деҳа паҳн гашту домод арӯсро ҳамроҳи меҳмонҳои ҳамроҳаш ба хонае, ки мо менишастем, даровард. Янгаҳо аз бист нафар зиёд буданд, ки кам не, азбаски дар хона ба ҳама ҷой намерасид, мо хостем ҷойро холӣ кунем. Хона холӣ ҳам шуд, аммо маро ҳамроҳи янгаҳо шинонданд (шояд меҳмони роҳдурӣ буданамро ба назар гирифтанд). Янгаҳо бо иштиҳо аз неъматҳои рӯйи дастархон чошнӣ мегирифтанд.
Пас аз гузаштани ним соат соҳибхона ба онҳо халтаҳои салафанӣ ва гиреҳбандҳои калонеро тақсим намуд. Ман аз урфу одати мардуми деҳаам бохабарам ва медонистам, ки дар гиреҳбандҳо ба янгаҳо мувофиқи мақомашон сару либос гузошта шудааст. Масалан, ба янгаи рақами якум чор намуд матоъ, ба дуюм се намуд матоъ, ба сеюм ду намуд матоъ ва ба боқимонда як намуди матоъ бо рӯймолаш, вале салафан барои чӣ, нафаҳмидам. Янгаҳо баъди гирифтани ҳақашон ба ғорати дастархон гузаштанд, ҳарчиро, ки шикамашон набурда буд, ба салафанҳо ҷо намуданд. Баъди ин, қисме хестанду қисми дигар «ризқ»-ашонро ба барашон гузошта, ба сӯҳбат машғул шуданд. Баъд аз «ҳуҷум»-и янгаҳои овардаи арӯс дар дастархон ҳатто пораи ноне намонд ва барқвор аз хаёлам гузашт,ки домоди бечора чанд рӯз пас аз тӯй ба Русия мерафта бошад?
Лолаи Саидакбар
Дар миёнаҳои моҳи январ ба зодгоҳам - дидорбинии модару пайвандонам рафтам. Зимистон дар деҳоти Тоҷикистон мавсими тӯю сур ба шумор меравад, зеро барои ҷавонони мардикор ёфтани кор дар зимистони қаҳратуни Русия хеле душвор аст. Онҳо зимистон ба ватан баргашта, маблағи ба даст овардаашонро сарфи тӯй ё дигар корҳо намуда, чун гармиҳо фаро расид, боз рахти сафар мебанданд ба мусофират. Сафари ман низ ба тӯйи домодии яке аз хешонамон рост омаду ба табрики ҷавонони навхонадор рафтам. Ростӣ гап, маросимҳои арӯсии деҳаро ёд ҳам карда будам, сари дастархони пурнозу неъмат ҳамроҳи кампиракони кунҷков ва занони аз ҳама гап бохабари қишлоқ омадани арӯсро интизор будем.
Баъди чанде садои арӯсбиёрон дар фазои деҳа паҳн гашту домод арӯсро ҳамроҳи меҳмонҳои ҳамроҳаш ба хонае, ки мо менишастем, даровард. Янгаҳо аз бист нафар зиёд буданд, ки кам не, азбаски дар хона ба ҳама ҷой намерасид, мо хостем ҷойро холӣ кунем. Хона холӣ ҳам шуд, аммо маро ҳамроҳи янгаҳо шинонданд (шояд меҳмони роҳдурӣ буданамро ба назар гирифтанд). Янгаҳо бо иштиҳо аз неъматҳои рӯйи дастархон чошнӣ мегирифтанд.
Пас аз гузаштани ним соат соҳибхона ба онҳо халтаҳои салафанӣ ва гиреҳбандҳои калонеро тақсим намуд. Ман аз урфу одати мардуми деҳаам бохабарам ва медонистам, ки дар гиреҳбандҳо ба янгаҳо мувофиқи мақомашон сару либос гузошта шудааст. Масалан, ба янгаи рақами якум чор намуд матоъ, ба дуюм се намуд матоъ, ба сеюм ду намуд матоъ ва ба боқимонда як намуди матоъ бо рӯймолаш, вале салафан барои чӣ, нафаҳмидам. Янгаҳо баъди гирифтани ҳақашон ба ғорати дастархон гузаштанд, ҳарчиро, ки шикамашон набурда буд, ба салафанҳо ҷо намуданд. Баъди ин, қисме хестанду қисми дигар «ризқ»-ашонро ба барашон гузошта, ба сӯҳбат машғул шуданд. Баъд аз «ҳуҷум»-и янгаҳои овардаи арӯс дар дастархон ҳатто пораи ноне намонд ва барқвор аз хаёлам гузашт,ки домоди бечора чанд рӯз пас аз тӯй ба Русия мерафта бошад?
Лолаи Саидакбар
